Natuurwijn kennen we ook wel als “vin nature”, of “vin naturel” (of op z’n Italiaans: vini naturali). Natuurwijn is nogal lastig te definiëren, omdat er geen duidelijke regels of keurmerken zijn. Er zijn wel wat organisaties (in verschillende landen) die zich hiermee bezighouden, maar helaas hebben ze allemaal eigen regels, en die regels zijn niet altijd wettelijk vastgelegd. Toch zullen we hieronder proberen om zo goed mogelijk uit te leggen wat een natuurwijn precies is.
Wat we overigens wel zeker weten, is dat natuurwijn steeds populairder wordt. In een tijd waarin duurzaamheid en gezondheid belangrijke thema’s zijn, kan dat ook bijna niet anders. Je vindt het daarom steeds vaker in goede restaurants en het wordt massaal gepromoot op Instagram, met kleurrijke etiketten. En dat is op zich logisch, want het is een zeer interessante manier van wijn maken.
Zo min mogelijk interventie
Het belangrijkste doel van natuurwijn is om de ware expressie van de druif en het terroir (de specifieke kenmerken van de wijngaard, zoals de bodem, het klimaat en de ligging) tot uitdrukking te brengen. Natuurwijnen worden vaak niet gefilterd of geklaard, wat kan resulteren in een troebeler uiterlijk en soms sediment in de fles.
Natuurwijn is wijn gemaakt van biologische of biodynamische druiven. Over het algemeen heeft de wijnmaker zoveel mogelijk respect voor het land en de biodiversiteit. Onkruid in de wijngaard wordt vaak toegestaan en de druiven worden handmatig geoogst. Ook in de kelder wordt er zo natuurlijk mogelijk gewerkt en er wordt zo min mogelijk aan de wijn toegevoegd, of uitgefilterd (ook wel “low intervention” genoemd). Dit houdt bijvoorbeeld in dat er geen houtsnippers, suiker of zuur mag worden gebruikt om de smaak wat recht te breien. En vergis je niet, dat gebeurt bij het overgrote deel van de ‘reguliere’ wijnen.
Sulfiet is een dingetje
Het liefst zien we GEEN toegevoegd sulfiet in de natuurwijnen, maar dat blijkt lastig. De discussie rondom natuurwijn gaat daarom ook vaak over sulfiet. Het is een conserveringsmiddel dat wordt gebruikt om wijn langer houdbaar te maken. Over het algemeen zit dat dus in elke wijn. Je herkent de tekst op het etiket wellicht: “Bevat sulfieten” (of: “Contains sulphites”). Het is sinds 2005 verplicht om te vermelden dat een product sulfiet bevat, wanneer er meer dan 10 mg sulfiet is toegevoegd.
Het gebruik van sulfiet zorgt ervoor dat de wijn langer houdbaar blijft, maar ook stabiel, fris en zuiver blijft. De kleur en smaak van de wijn blijft (langer) hetzelfde. Het zorgt er dus voor dat de wijn die in jouw glas terechtkomt, smaakt zoals de wijnmaker het bedoelt heeft.
De wijnboer mag een beetje sulfiet gebruiken, maar daarvoor gelden weer verschillende regels per land. Binnen de EU zijn daar afspraken over gemaakt (zie hier). Het gaat dan om max 150 milligram per liter voor rode wijn en max 200 milligram per liter voor witte wijn en roséwijn. Het maximale toegestane sulfietgehalte in biologische wijn ligt tussen de 30 en 50 milligram lager dan bij ‘gewone’ wijn.
Voor biologische wijnbouw kunnen we uitgaan van max 150 mg per liter, bij zowel rood, wit als rose. Bij veel natuurwijnen wordt er veel minder toegevoegd, of vaak helemaal niet gebruikt. Zie bijvoorbeeld deze wijnen zonder toegevoegd sulfiet.
Overigens is er een beetje sulfiet van nature in wijn aanwezig, dus wijn zonder sulfiet bestaat niet. Wijn zonder toegevoegd sulfiet wel.
Is Sulfiet slecht?
Sulfieten hebben een slechte reputatie. Misschien ken je iemand die hoofdpijn krijgt van sulfiet, of iemand die last heeft van astma en daarom sulfiethoudende producten mijdt. Sulfiet wordt inmiddels wel gezien als allergeen, maar dit is nog niet officieel aangetoond. Het schijnt dat minder dan 1% van de mensen gevoelig of allergisch is voor sulfiet. Onder astmapatienten ligt het wat hoger, daar zou ongeveer 5% van de mensen ademhalingsmoeilijkheden krijgen binnen 5 minuten na het eten van sulfiethoudend voedsel.
Allergische reacties, hoofdpijn, misselijkheid en spijsverteringsproblemen: het kan allemaal optreden wanneer iemand gevoelig is voor sulfiet. Daarnaast zouden ook mensen met een slechte lever en/of slechte nieren producten met te veel sulfiet beter kunnen mijden.
Tot slot kan sulfiet het lastiger maken om alcohol af te breken. Op zich logisch, als je beseft dat het gebruikt wordt om wijn/alcohol langer te conserveren. Het afbreken van alcohol wordt gedaan door een aantal enzymen, waaronder glutathione. Glutathione behoort tot de belangrijkste stoffen die het lichaam in kan zetten bij de bescherming van cellen. Dit enzym krijgt het een stuk zwaarder als er sulfiet in de buurt is (bron). De Nederlandse Voedsel & Waren Autoriteit (NVWA) verwijst in haar kennisbank ook naar de negatieve kanten van sulfiet. Ze geven daarbij aan dat sulfiet de vitamine B1 in het maagdarmkanaal af kan breken. Dit kan van zeer negatieve invloed zijn bij mensen die vrij snel vitamine-tekorten oplopen.
Terug naar natuurwijn
Natuurwijn wordt dus zo natuurlijk mogelijk gemaakt. Uitgangspunt is dat de wijn geen ‘onnatuurlijke’ bewerking heeft ondergaan. De wijn wordt gemaakt van de gezondste druiven die groeien op onbespoten ‘schone’ grond, dus zonder kunstmest of pesticiden. Gevolg is wel dat de rendementen vaak wat lager zijn, en de prijs wat hoger, maar de kwaliteit wordt beter!
Volgens liefhebbers is natuurwijn de meest authentieke wijn. Dankzij het minimaliseren van sulfiet ontstaan er meerdere, én andere, smaken. En anders is dan ook het toverwoord. In de jaren ’70 ontstond de natuurwijn als een Frans antwoord op de almacht van industriële wijnen. Deze tegendraadsheid en het natuurlijke maakproces resoneert nu opnieuw, vooral onder jonge stedelingen. Het is anders, ongefilterd, fris én draagt een hip etiket. Een smaakvol statussymbool.
Bekijk HIER al onze natuurwijnen.